Waar empathie in gezonde relaties een brug kan zijn, wordt die hier een instrument van zelfverloochening. Jij voelt de pijn van de ander scherper dan je eigen pijn en schuift die van jezelf opzij.” — uit het boek:Terug naar jezelf
Deze woorden raken iets waar ik zelf middenin heb gezeten, zonder dat ik het toen als zodanig kon benoemen.
Ik herinner me de woorden van een dierbare…
☘️dat ik mezelf teveel opzij zette voor anderen.
☘️dat ik altijd een ander op de eerste plaats zette, en mezelf op de tweede.
☘️dat ik over mijn grenzen liet gaan.
☘️Ik zou te goed zijn voor deze wereld, en anderen zouden misbruik van mij maken.
Op deze manier probeerde deze naaste (N.) afstand te creëren tot anderen, mij te isoleren, maar ook me aan mezelf te laten twijfelen en aan hoe ik mijn relaties met anderen ervaarde.
Want het rare is: terwijl N. mij vertelde dat ik te veel mezelf wegcijferde voor anderen, kon ik voor hem nooit genoeg mezelf opzij zetten en over mijn grenzen laten gaan.
Over mijn grenzen gaan, daar was hij meester in. Lachend treiteren, en wanneer ik zei te stoppen, ging hij nog een paar keer door. Tot ik het niet meer trok en begon te huilen — dan werd hij boos en was ik overgevoelig, of stelde ik me aan. Want hij bedoelde het niet zo, dus huilen was niet nodig.
Dat verwarde me en maakte me van streek tegelijkertijd. Ik raakte mezelf steeds meer kwijt in deze relatie.
Na mijn zelfbevrijding volgde mijn weg terug naar mezelf, uit de verwarring en duisternis naar het licht in mij. Het schrijven van gedichten heeft mij hierin geholpen:
https://ilsehealing.nl/boek-over-narcisme/
Over de impact van narcistische dynamieken
Wat ik hierboven beschrijf, is een patroon dat vaker voorkomt in relaties met een narcistische dynamiek: de ander projecteert eigenschappen op jou die eigenlijk over hemzelf gaan. Doordat N. mij vertelde dat ík te veel mezelf wegcijferde, hoefde hij nooit te kijken naar zijn eigen gedrag — het grensoverschrijdende treiteren, het negeren van mijn “stop”, het bagatelliseren van mijn tranen. Dit heet ook wel projectie: de eigen tekortkoming wordt bij de ander gelegd, zodat die daar juist om gaat twijfelen aan zichzelf.
Daarnaast herken ik het mechanisme van DARVO (Deny, Attack, Reverse Victim and Offender): wanneer ik een grens aangaf, werd die ontkend (“ik bedoelde het niet zo”), volgde er een tegenaanval (“je bent overgevoelig”, “je stelt je aan”), en werd de rol van slachtoffer en dader omgedraaid — plotseling was ík degene die overdreef, in plaats van dat er ruimte was voor wat ik voelde.
Ook de isolatie is een bekend patroon: door mij ervan te overtuigen dat ik “te goed” was voor deze wereld en dat anderen misbruik van mij zouden maken, werd wantrouwen gezaaid richting mijn omgeving — waardoor N. als vertrouwde constante overbleef, en ik steeds afhankelijker werd van zijn blik op de werkelijkheid.
Het venijnige van deze dynamiek is dat je eigen empathisch vermogen — iets moois en waardevols — wordt omgebogen tot een zwakte die tegen je gebruikt wordt. Je leert je eigen pijn wegdrukken, omdat de pijn van de ander (of diens ontkenning ervan) altijd voorrang lijkt te krijgen. Op de lange termijn tast dit het vertrouwen in je eigen waarneming aan: je gaat twijfelen aan wat je voelt en ziet, ook al klopte je waarneming wel degelijk.
☀️ Vandaag weet ik: mijn grenzen zijn er niet om onderhandeld te worden. En mijn tranen waren nooit overdreven.
☀️ Als dit iets in je raakt — je bent niet gek geweest. Je voelde het goed.
☀️ Heb jij dit ook meegemaakt — dat je grenzen op de een of andere manier altijd tegen jezelf gebruikt werden? Ik lees het graag in de reacties of PB.
Terug naar jezelf is geschreven door Michaéla Schippers, Michelle Shanti en Alexander van Walraven.
